ఈ ప్రొద్దు "పొద్దు"కి అంకితం

 ఈ ప్రొద్దు "పొద్దు"కి అంకితం / Today is dedicated to 'పొద్దు'.

ప్రొద్దు/పొద్దు - it has two meanings: "దినము/పూట/day" ; "సుర్యుడు/రవి/sun".

The word "పొద్దు" (poddu) likely originated with the meaning "sun" and later evolved in common usage to mean "day."

In early/old days, people thought that "ప్రొద్దు" is vikruthi of sanskrit word "బ్రధ్న/sun" but it has been established as Dravidian word by linguists. 

cognates of ప్రొద్దు/proddu: పొళ్షదు(tamil), పొత్తు/పొర్తు(kannada)

ఒక పొద్దు(ఒక పూట): once a day

ఇరు పొద్దు(రెండు పూటలా): twice a day

ముప్పొద్దు(ముడు పూటలా): thrice a day

అప్పుడు: ఆ + పొద్దు, at that time

ఇప్పుడు: ఈ + పొద్దు, Now

ఎప్పుడు: ఏ + పొద్దు, when

ఎల్లపుడు, ఎల్ల-పొద్దు: ఎల్లన్‌ + అపుడు; all-day; always

ఓరంతపొద్దు: ఓర+అంత+ప్రొద్దు; ఒక రోజంతా; all-day; always

పొద్దుగూకులు: all-day; always

రవంత-పొద్దు,ఇసువంత-పొద్దు: small/little time

కొండొక పొద్దు: small/little time

రొద్దు: small/little time

కూటి పొద్దు: భోజన వేళ; Time to eat.

యేడొద్దులు, ఏడొద్దులు(ఏడు పొద్దులు): seven days

పొద్దు పోదు, పొద్దు-పొవట్లేదు: time doesn't pass-by; it's boring

జాము పొద్దు: In dictionary, its given as entire day; but ౙాము mean 3 hours ( its unclear to me ??)

పొద్దు తిరుగుడు పువ్వు: sun flower

పొద్దుౙూఁడు: moon

morning:

పొద్దు పొడిచే ముందు : just before sun-rise

తొలి పొద్దు: first sun-rays

పొద్దు పొడుపు: morning

పొద్దు పొడిచాక : after sun-rise, morning

అంబలి పొద్దు/అంబటి పొద్దు: breakfast-time; morning time to drink a dish called అంబలి (7AM - 10AM)

పొద్దున: In the morning

after-noon:

కరకర పొద్దు : A lot of time has passed since the sun rose.

(other usage) కరకర ఆకలి: excess hunger

పెద్దంబలి పొద్దు: afternoon; lunch time

నడి పొద్దు: mid day

ఎండపొద్దు: after-noon

లేఁబ్రొద్దు/లేంబ్రొద్దు/లేంప్రొద్దు: లేఁత + ప్రొద్దు; లేత ఎండ; early afternoon.

సన్న పొద్దు, సన్నియ పొద్దు: when sun rays are thin/soft (నీరెండ), after-noon,(around 3:00 PM)

evening:

అల పొద్దు: అల(మందం/కొంచెం) + పొద్దు

ఆల పొద్దు: A time when cattle(ఆల) returns after grazing.

ఆల-పొద్దు-చుక్క, కుందేటి-చుక్క: Planet Venus; Venus can be seen in evening/twilight.

అంగుడుపొద్దు

ఎడ పొద్దు

ఎర్ర పొద్దు, నెత్తురు పొద్దు: When sun is red in evening.

సందె పొద్దు: సంద్య పొద్దు

పొద్దుగ్రుంకు, పొద్దుగూకు, పొద్దుగూకి, ప్రొద్దుగ్రుంకి, పొద్దుమూకుట: సాయంకాలంవటం

గ్రుంకు: go down

ఎసళ్లుపొద్దు: ఎసరు* + -లు + -అ + (పొద్దు); A time when cooking starts in the late evening.

ఎసరు : వంటకై మరగకాచిన నీరు

పొద్దు ఎక్కుతున్నది : sun set

వాలు పొద్దు, పొద్దు వాలు: sun set, evening

మలిపొద్దు: evening

night

పొద్దు ఎక్కింది, పొద్దుపోయాక: after sun

కాందారి మాందారి పొద్దు, కానిదారి మానిదారి పొద్దు: mid night; roads, trees are not visible

ముచ్చిమి పొద్దు, ముచ్చు పొద్దు: time when robbers roam; night

సరిప్రొద్దు: mid-night

నిద్రపొద్దు

పొద్మీకి

పొద్దు మాపు: all day

references:

మాండలిక పదకోశం by అక్కిరాజు రమాపతిరావు

పదబంధ పారిజాతము

తెలుగు వ్యుత్పత్తి కోశం by లకంసాని చక్రధరరావు

త్రివేణి by బిరుదురాజు రామరాజు

https://andhrabharati.com/dictionary/

పొద్దు-నెల from నుడి-నానుడి

Note: some are dialectal words.

I will update this page, if I find any other usage of word పొద్దు