తెలుగు చుక్కలు

చుక్క అంటే spot, star
Star is a spot in the night sky​

చుక్క (DEDR 2646) has its cognates in other Dravidian languages.

గంపచుక్క: పొద్దు, సూర్యుడు ( ఎన్నో రకాల పొద్దులు ఉన్నాయి అవి మీరు ఇక్కడ చూడవచ్చు )
తల్లి కడుపు: సూర్యుడు అస్తమించే చోటు

తెలుగు నాట ఒకప్పుడు చుక్కలని చూసి ఋతు-మాసాలని అంచనా వేసేవారు సేద్యకారులు(రైతులు), మత్స్యకారులు మరిియు గ్రామ వాసులు. మనం ఇప్పుడు వారు వాడే పేర్లని పరిశీలిద్దాం. నేను వాటి సరితూగే సంస్కృత/ఆంగ్ల పేర్లు ఇవ్వడానికి ప్రయత్నించాను, తప్పులు ఉంటే ఎవరైనా సవరించగలరు

- బుధుడు (Mercury)

Telugu names:
కోమటి చుక్క, మూల చుక్క(repeated name for Jupiter too.)

తెల్లవారుజామున లేదా సాయంత్రం సూర్యునికి దగ్గరగా కొద్ది సేపే కనిపించే చుక్క

Sanskrit: Budha

- శుక్రుడు Venus

Telugu names:
మూట చుక్క, గుడి చుక్క, గంట చుక్క, కోడి కూత చుక్క, కుందేటి చుక్క, పెద్ద చుక్క, పొద్దునడిపే చుక్క, వేగుచుక్క, తెల్లారి చుక్క, తెల్లవారుజాము చుక్క, తెలగాయ చుక్క, పొద్దుపొడుపు చుక్క, చాకలి చుక్క, చాయ జొన్నల చుక్క, పశువుల చుక్క, సందె చుక్క, వలచుక్క, ఆలపోద్దు చుక్క, పసరం చుక్క, పడమటి చుక్క

శుక్రుడుకి ఎన్నో పేర్లు ఉన్నాయి. సంవత్సరంలో కొంతకాలం తూర్పున కనిపిస్తాడు, కొంతకాలం పడమరన కనిపిస్తాడు. కొంతకాలం పొద్దున్నే కనిపిస్తుంది, కొంతకాలం పొద్దు గ్రూంకే ముందు కనిపిస్తుంది. సాయంత్రం పూట ఇది కనిపించే సమయంలో ఆలమందలు గ్రామానికి చేరుకుంటాయి, కుందేళ్ళు మేతకు బయలుదేరుతాయి, పనిచేసుకునే వాళ్ళు ఇంటికి వస్తారు.

Sanskrit: Shukra

- Mars

Telugu: ఎర్ర చుక్క

ఎర్ర రంగు మెరుపుతో కనిపించే చుక్క

Sanskrit: Kuja / Mangala

- Jupiter

Telugu names:
జాము చుక్క, దొంగ చుక్క, నడిజాము చుక్క, మూల చుక్క(repeated name for mercury too.), దొంగ చుక్క, రెడ్డి చుక్క, రెడ్డి పొడుపు చుక్క, రేచుక్క, రేయి నడుపుచుక్క, వడ్ల చుక్క, కాపు చెరువు చుక్క

రాత్రి ఒక జాము తర్వాత పొడిచే చుక్క, కాలాన్ని అంచనా వేయడానికి వాడుతారు

రెడ్డోడు చుక్క : రాత్రి 11 గంటల సమయంలో పొడిచే చుక్క. ఇది పొడిచాక చేపల వేటకు వెళ్లొచ్చు అని ఒక నమ్మకం

Sanskrit: Brihaspati / Guru

- ధ్రువ నక్షత్రం(Pole Star)

Telugu names:
ధ్రువ నక్షత్రం, అయోధ్య చుక్క, కాశీ చుక్క, కంబడి చుక్క, బొడ్డు చుక్క, గయ చుక్క ఉత్తర దిక్కున ఎప్పుడూ కనిపించే, అస్తమించని చుక్క

Sanskrit: Dhruva

- కృత్తిక (Pleiades)

Telugu names: పిల్లంగోరి చుక్కలు, పిల్లకోడి, గొరికొయ్యలు, మంగళ కత్తి

తల్లి కోడి చుట్టూ పిల్లలు చేరినట్టు కనిపించే చుక్కలు. ఒక పెద్ద చుక్క, దాని చుట్టూ చిన్న చిన్న చుక్కలు గుంపుగా ఉంటాయి. గొరికొయ్యల కంటే రెండు గంటలు ముందుగా పొడుస్తాయి. రోజు రోజుకు పదినిమిషాలు ముందుగా వస్తాయి. అర్ధరాత్రి గుంపుగా కనిపిస్తాయి.

Sanskrit: Krittika

- రోహిణి (Aldebaran)

Telugu names: కుమ్మరసారే, కుమ్మరి

సారి ఐదు లేదా ఆరు చుక్కలు గుంపుగా ఉండే రూపం

Sanskrit: Rohini

- పునర్వసు(Castor–Pollux region)

Telugu names: కుక్క చుక్క, బేబీ కూన

Sanskrit: Punarvasu

- ఆశ్లేష(hydra region)

Telugu names: పాము చుక్క, అసిలేరు

పాము లాగా వంగిన చుక్కల సమూహం

Sanskrit: Ashlesha

- జ్యేష్ఠ(antares)

Telugu names: జేష్ఠ, తాటి చుక్క, తాటి రిక్క

పెద్దగా, ​బలంగా కనిపించే చుక్క

Sanskrit: Jyeshtha

- భరణి (Aries region)

Telugu names: అగ్ని కార్తే, డొల్లుగత్తెర, దినకర్తరి

దీంతో ఎండాకాలం మొదలవుతుంది, వైశాఖమాసంలో వచ్చే కార్తె

Sanskrit: Bharani

- మృగశిర / ఆరుద్ర ప్రాంతం (Orion)

Telugu names: ఇప్పకొయ్యలు, గొరికొయ్యలు, కూరగొయ్యలు, గొరుకొయ్యలు వరుసగా ఉండే చుక్కలు

Sanskrit: Mrigashira / Ardra

- బాపన గొర్రు

మూడు చుక్కలు వరుసగా ఉండే రూపం

- Southern Cross/Crux

Telugu names: ఏసమంచం, పొన్నమామిడి, పొన్నమాను, పట్టెమంచం

దక్షిణం వైపు కనిపిస్తుంది. ఆరు చుక్కలు: నాలుగు పెద్దవి, రెండు చిన్నవి. ఏసగా ఉన్న మంచం మాదిరి ఉంటుంది

- పాలబాట (Milky Way)

Telugu names: పసులపానా, సొమ్ముల గోర్జె, స్వర్గం బాట, పాలబాట

ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి తెల్లటి తోవలాగా మెరుస్తూ ఉండే చుక్కల బారు

Sanskrit: Akasha Ganga

- శతభిషం

Telugu names: ఆవుల దొడ్డి, గొడ్ల దొడ్డి, కోనేరు

దగ్గర దగ్గరగా ఉండే అనేక చుక్కల గుంపు

Sanskrit: Shatabhisha

- Comet

Telugu names: తోకచుక్క, పొరకు చుక్క

తోకలాగా కనిపించే చుక్క

Sanskrit: Dhumaketu

--

అక్క చెల్లెళ్ల చుక్కలు : Purvashada / Uttarashada
అన్నదమ్ముల చుక్కలు : Purvabhadra / Uttarabhadra
అత్త కోడల చుక్కలు : Pubba / Uttara (దూరంగా ఉంటాయి కాబట్టి ఈ పేరు వచ్చి ఉండొచ్చు, పుబ్బకంటే ఉత్తరా కాంతివంతంగా వెలుగుతుంది)

ఎదురు చుక్క: కొందరు దీన్ని కుందేటి చుక్క అంటారు కొందరు ధ్రువ నక్షత్రం అని పిలుస్తారు ఈ చుక్క ఉన్న దిక్కున ప్రయాణం చేయకూడదు అని నమ్మకం
మినుకుచుక్క – మినుకుమినుకుమని మెరిసే చిన్న చుక్క
కావడి చుక్కలు: బృహస్పతికి కింద వైపున మూలగా ఉండే రెండు చుక్కలు, గొల్ల కావిడి

References

• మాండలిక వృత్తిపదకోశం - వ్యవసాయ పదాలు (భద్రిరాజు కృష్ణమూర్తి​)
• మాండలిక వృత్తిపదకోశం 3 మత్స్యకారవృత్తి ఆచార్య తూమాటి దొణప్ప
• భారతి Volume 40 Issue 1
• సమగ్ర ఆంధ్ర సాహిత్యం ఆరుద్ర